10 Can ghép 12 Chi sao ra đúng 60 năm chứ không phải 120

Vì sao 10 Can ghép 12 Chi lại chỉ ra 60 tổ hợp?

Phép nhân đơn thuần cho ra 120 cặp, nhưng quy tắc âm dương cắt mất một nửa. Can Dương chỉ được ghép với Chi Dương, Can Âm chỉ ghép với Chi Âm, nên tổ hợp lệch âm dương bị loại. Kết quả là bội số chung nhỏ nhất của 10 và 12, tức đúng 60 tổ hợp. Chu kỳ này khép kín từ Giáp Tý đến Quý Hợi rồi quay lại.

Hệ thống Can Chi là lịch pháp cổ đại của người Đông Á, gồm Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tại Việt Nam, nó gắn với lịch âm, tử vi, phong thủy và các lễ hội truyền thống.

Mười Thiên Can và mười hai Địa Chi gồm những gì?

Mười Thiên Can là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, mỗi Can mang một hành và một tính âm dương. Chẳng hạn Giáp là Mộc Dương, Ất là Mộc Âm, Bính là Hỏa Dương, Đinh là Hỏa Âm. Các Can còn lại lần lượt ứng với Thổ, Kim, Thủy.

Mười hai Địa Chi là Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, gắn với mười hai con giáp. Mỗi Chi cũng gắn một hành và một khung giờ trong ngày, đồng thời mang một con vật đại diện.

Một điểm thú vị: tại Việt Nam, con giáp thứ tư là Mèo thay vì Thỏ như Trung Quốc, do khác biệt văn hóa và ngôn ngữ. Đây là dấu ấn riêng của lịch Việt trong dòng chảy chung của khu vực.

Người xưa dùng Địa Chi để tính giờ trong ngày thế nào?

Mỗi Địa Chi ứng một khung hai tiếng, bắt đầu từ giờ Tý 23h đến 1h, rồi Sửu 1h-3h, Dần 3h-5h, Mão 5h-7h. Cứ thế nối tiếp đến Hợi 21h-23h, đủ trọn một vòng mười hai khung giờ cho cả ngày đêm. Cách chia này giúp người xưa gọi tên thời điểm mà không cần đồng hồ.

Giờ hoàng đạo là những khung giờ được xem là tốt lành theo quan niệm dân gian, thường dùng khi khởi sự việc lớn. Tuy vậy, cách xác định giờ hoàng đạo cụ thể theo từng ngày, từng tháng không được trình bày trong nguồn tham chiếu này. Bạn nên tra cứu lịch hoặc hỏi người có chuyên môn để có thông tin chính xác.

Những quan niệm về Can Chi, giờ tốt giờ xấu phần lớn dựa trên tư duy cân bằng âm dương ngũ hành của người Á Đông cổ đại. Đến nay chưa có bằng chứng khoa học chứng minh, nhưng trải qua hàng nghìn năm, chúng đã trở thành một phần văn hóa tâm linh của người Việt.