Tết Đoan Ngọ diệt sâu bọ: ăn rượu nếp lúc đói, sáng mùng 5 tháng 5

Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 có nguồn gốc từ đâu và ý nghĩa thực sự là gì?

Theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) là ngày "diệt sâu bọ". Vào thời điểm chuyển mùa, cơ thể con người dễ sinh bệnh tật do sâu bọ, côn trùng phát triển mạnh. Người xưa tin rằng ăn các món đặc trưng vào ngày này sẽ giúp tiêu diệt ký sinh trùng trong cơ thể, bảo vệ sức khỏe. Tết Đoan Ngọ không chỉ là dịp diệt sâu bọ theo nghĩa đen, mà còn là thời điểm chăm sóc sức khỏe, thanh lọc cơ thể sau mùa đông dài. Phong tục này thể hiện triết lý sống hài hòa với thiên nhiên, biết tận dụng cây cỏ quanh mình.

Phải làm gì vào sáng mùng 5 tháng 5 để đúng phong tục diệt sâu bọ?

Nghi thức quan trọng nhất là ăn cơm rượu (cơm rượu nếp) khi còn đói vào sáng sớm. Rượu nếp lên men có tính ấm, cay, theo dân gian giúp "đánh bay" sâu bọ trong bụng. Thường có hai loại: cơm rượu trắng làm từ nếp cái hoa vàng, và cơm rượu đỏ làm từ nếp than hoặc nếp cẩm. Trẻ em cũng được ăn một ít, có thể pha loãng với nước đường. Sau khi ăn, người dân đi hái các loại lá thơm như lá bưởi, lá sả, hương nhu, tía tô, kinh giới… đem về nấu nước xông hoặc tắm. Lá xông có tinh dầu, giúp khử trùng, xua đuổi côn trùng, làm sạch cơ thể.

Ngoài cơm rượu, còn phong tục nào khác trong ngày Tết Đoan Ngọ?

Người dân còn ăn trái cây chua như mận, vải, chôm chôm… vị chua ngọt kích thích tiêu hóa. Uống một chén nhỏ rượu nếp hoặc rượu thuốc vào buổi sáng cũng là thói quen phổ biến. Treo lá ngải cứu trước cửa nhà để trừ tà, đuổi muỗi. Tắm nước lá thơm như lá mùi, lá bưởi, sả… giúp giữ vệ sinh, thơm tho. Dù cuộc sống hiện đại, nhiều gia đình vẫn duy trì Tết Đoan Ngọ. Cơm rượu, trái cây mùa hè, nước lá xông vẫn được chuẩn bị. Đây là nét đẹp văn hóa, nhắc nhở con cháu về truyền thống uống nước nhớ nguồn.