Xôi gấc đỏ au trên mâm cưới, vì sao người Việt tin là "đỏ số hồng duyên"?

Vì sao xôi gấc lại có mặt trong mâm cưới hỏi người Việt?

Theo tư liệu dân gian, sự tích quả gấc gắn với một đôi vợ chồng nghèo. Người chồng mắc bệnh hiểm nghèo, người vợ lấy thịt quả gấc nấu xôi dâng lên thần linh cầu nguyện, và người chồng khỏi bệnh. Từ đó, gấc được coi là loại quả mang linh khí, ban phát sức khỏe và may mắn. Hình ảnh đĩa xôi gấc đỏ au, bọc trong lá chuối xanh, đặt trên bàn thờ gia tiên hoặc mâm quả đã trở thành biểu tượng khởi đầu may mắn cho hôn nhân, xuất hiện từ đồng bằng Bắc Bộ đến miền Trung và Nam Bộ.

Màu đỏ của xôi gấc mang ý nghĩa gì trong ngày cưới?

Trong văn hóa Á Đông, màu đỏ là màu của sự sống, của lửa, của mặt trời, biểu tượng cho phồn vinh, may mắn và quyền lực. Xôi gấc đỏ thắm tự nhiên từ màng hạt gấc chứa sắc tố carotenoid, chủ yếu là lycopene. Màu đỏ ấy gửi gắm ước nguyện về cuộc sống hôn nhân son sắt, thủy chung, tình yêu đôi lứa luôn nồng nhiệt, không phai nhạt theo thời gian. Dân gian quan niệm ăn xôi gấc trong ngày cưới giúp đôi uyên ương "đỏ số, hồng duyên", cuộc sống sau này gặp nhiều thuận lợi, công việc hanh thông.

Vì sao hạt gấc và xôi gấc được tin là cầu con đẻ cái?

Hạt gấc tròn, bám chặt vào nhau tượng trưng cho sự gắn kết bền chặt, không chia lìa. Đặc biệt, xôi gấc còn được tin có tác dụng cầu mong sinh con đẻ cái. Màu đỏ, biểu trưng cho sinh lực dồi dào, ẩn dụ cho sự sinh sôi nảy nở. Vì vậy, trong mâm lễ vật nhà gái thường có xôi gấc để chúc phúc cho đôi trẻ sớm có quý tử, gia đình êm ấm. Đây là nét đẹp tâm linh thuần Việt, hòa quyện giữa tín ngưỡng phồn thực và đạo lý "uống nước nhớ nguồn".

Cách chuẩn bị xôi gấc truyền thống trong đám cưới ra sao?

Theo cách truyền thống, người ta chọn những quả gấc chín già, vỏ ngoài căng mọng, gai nở to. Sau khi bổ đôi, lấy phần màng đỏ bao quanh hạt, trộn đều với gạo nếp cái hoa vàng, loại nếp ngon hạt tròn đều. Một bí quyết của người xưa là ngâm gạo nếp với nước gấc tươi và một chút rượu trắng để màu lên đều, thơm hơn, không dùng phẩm màu hóa học. Xôi được đồ bằng chõ hoặc nồi đồng, hấp hơi trên lửa vừa, thường xới đều để chín đều, không chỗ khô chỗ nhão. Trong đám cưới, xôi gấc thường được tạo hình trái tim hoặc xếp thành hình chữ "Hỷ" để tăng ý nghĩa chúc mừng. Người xưa thường đồ xôi vào sáng sớm ngày cưới, vì xôi nóng hổi mới dẻo, thơm và đẹp mắt.

Việc chọn ngày cưới hỏi, sắm lễ vật và tổ chức nghi lễ theo phong tục cổ truyền hiện nay có thể khác nhau tùy gia đình và địa phương. Người đọc nên kiểm chứng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc người am hiểu phong tục địa phương trước khi quyết định, không nên xem những ghi chép dân gian là quy định bắt buộc.