Bánh chưng bánh dày — Sự tích Lang Liêu

Nguồn gốc từ thời vua Hùng

Theo truyền thuyết, vào đời vua Hùng thứ 6, khi đất nước thái bình, nhà vua muốn tìm người nối ngôi. Vua liền triệu tập các hoàng tử và bảo rằng: “Ai tìm được món ăn ngon lạ, dâng lên tổ tiên trong ngày Tết, thì ta sẽ truyền ngôi cho.”

Các hoàng tử đua nhau sai người đi tìm sơn hào hải vị, những món quý hiếm nơi rừng sâu biển cả. Chỉ riêng Lang Liêu — người con thứ 18 — vì mẹ mất sớm, lại sống giản dị nên không có điều kiện cầu kỳ.

Ý nghĩa trời tròn đất vuông

Một đêm, Lang Liêu nằm mộng thấy thần nhân hiện về mách bảo: “Hãy lấy gạo nếp thơm, đỗ xanh, thịt lợn làm thành hai thứ bánh: một hình vuông tượng trưng cho Đất (bánh chưng), một hình tròn tượng trưng cho Trời (bánh dày). Bọc bằng lá dong xanh — màu của cây cỏ, buộc lạt mềm — tượng trưng cho sự gắn kết.”

Lang Liêu làm theo. Khi dâng lên, vua Hùng nếm thử, thấy bánh thơm ngon, lại mang triết lý sâu xa về vũ trụ: Trời tròn, Đất vuông, con người ở giữa. Nhà vua khen ngợi và quyết định truyền ngôi cho Lang Liêu.

Tục lệ Tết Việt

Từ đó, bánh chưng, bánh dày trở thành món ăn không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền. Mỗi dịp xuân về, người Việt lại quây quần gói bánh, luộc bánh, nhắc nhở nhau về lòng biết ơn tổ tiên, về sự hài hòa giữa trời đất, và về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Bánh chưng vuông vức — tượng Đất mẹ nuôi dưỡng muôn loài. Bánh dày tròn đầy — tượng Trời cha che chở. Hai thứ bánh ấy, giản dị mà thiêng liêng, là hồn cốt của Tết Việt từ bao đời nay.

Bài viết tổng hợp theo quan niệm dân gian, mang tính tham khảo.