Nhà trai đi 5 người, nhà gái nhận lễ thành 6 — vì sao ông bà ta kiêng số lẻ?

Vì sao lễ ăn hỏi được coi là nghi thức quan trọng bậc nhất?

Theo tư liệu dân gian, lễ ăn hỏi có nguồn gốc từ phong tục "hỏi vợ" của cư dân nông nghiệp lúa nước, được ghi nhận trong các bộ sử cổ như "Lĩnh Nam chích quái" và các gia lễ thời Lê – Nguyễn. Nghi thức này xuất hiện nhằm chính thức hóa mối quan hệ giữa hai gia đình sau lễ dạm ngõ, tạo tiền đề cho lễ cưới chính thức.

Trong xã hội xưa, lễ ăn hỏi còn mang tính pháp lý, bởi sau khi ăn hỏi, đôi trai gái được coi như đã thành vợ thành chồng theo luật tục. Đây là lý do người xưa rất thận trọng khi chọn ngày giờ tiến hành nghi lễ này.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, lễ ăn hỏi phát triển mạnh dưới thời Lê – Trịnh, khi các gia đình quyền quý đặt ra những quy tắc chặt chẽ về lễ vật và nghi thức. Đến thời Nguyễn, lễ ăn hỏi trở thành một phần không thể thiếu trong hôn lễ chính thống, được ghi chép trong sách "Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ".

Chọn ngày cưới hỏi theo quan niệm truyền thống dựa trên những gì?

Theo tư liệu dân gian, việc chọn ngày lành tháng tốt để làm lễ ăn hỏi được hai bên bàn bạc sau bước dạm hỏi. Ở người Thái, bước dạm hỏi gọi là "kin khẩu" (ăn cơm) để thăm dò, nếu hai bên đồng ý sẽ chọn ngày lành tháng tốt làm lễ ăn hỏi.

Người Tày gọi lễ ăn hỏi là "pến then" (cúng trời đất), hai bên chính thức bàn bạc về ngày cưới. Số lễ vật thường là số lẻ (1, 3, 5…) mang ý nghĩa may mắn. Với người Kinh, số người đi ăn hỏi thường là số lẻ (5, 7, 9…), nhưng khi tính cả nhà trai và lễ vật thì thành số chẵn mang ý nghĩa "có đôi có cặp".

Nhà gái chuẩn bị bàn thờ gia tiên, bày lễ vật nhà trai mang đến sau đó thắp hương. Sau khi nhận lễ, nhà gái mang một phần lễ lên bàn thờ gia tiên để thắp hương báo cáo tổ tiên. Cô dâu, chú rể thắp hương trên bàn thờ nhà gái, sau đó hai bên trao nhẫn đính hôn.

Ngày nay các gia đình cần lưu ý gì khi chọn ngày cưới hỏi?

Ngày nay, lễ ăn hỏi vẫn được duy trì ở hầu hết các vùng miền, dù có những biến đổi nhất định để phù hợp với đời sống hiện đại. Tùy theo vùng miền và điều kiện gia đình, lễ vật có thể khác nhau, và cách chọn ngày cũng có nhiều biến thể.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, cưới hỏi đối với người Tày và Thái không đơn thuần là sự kiện của hai cá nhân mà là cuộc hôn nhân giữa hai dòng họ, hai bản làng. Nghi lễ thể hiện sự gắn bó cộng đồng, lòng hiếu khách và tín ngưỡng phồn thực. Qua nhiều thế hệ, các tập tục vẫn được bảo tồn, dù có sự giao thoa với văn hóa hiện đại.

Với người Thái trắng (Thái Đón) và Thái đen (Thái Đăm) có sự khác biệt nhỏ: người Thái đen thường tổ chức cưới hỏi đơn giản hơn, ít thách cưới; người Thái trắng lại coi trọng việc cô dâu mặc váy đen, quàng khăn piêu. Điều này cho thấy ngay trong cùng một dân tộc, cách chọn ngày và tổ chức cũng có thể khác nhau.

Những chi tiết cụ thể về cách tính ngày, giờ tốt theo từng vùng miền, dân tộc không được ghi chép thống nhất trong tư liệu dân gian. Các gia đình nên tham khảo ý kiến của người lớn tuổi trong hai họ và liên hệ cơ quan chức năng địa phương để được hướng dẫn về thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định hiện hành.

Việc chọn ngày cưới hỏi ngày nay chủ yếu dựa trên sự thống nhất của hai gia đình, kết hợp giữa quan niệm truyền thống và điều kiện thực tế. Các bài hát giao duyên, hát đối đáp như lượn của người Tày, khắp của người Thái xuất hiện trong tiệc cưới không chỉ để vui chơi mà còn là cách truyền dạy kinh nghiệm sống, đạo lý làm người.