Tết Đoan Ngọ: "Diệt sâu bọ" bằng món ăn thanh lọc cơ thể
Vì sao Tết Đoan Ngọ được gọi là ngày "diệt sâu bọ"?
Theo quan niệm dân gian, thời điểm chuyển mùa khiến cơ thể dễ sinh bệnh tật do sâu bọ, côn trùng phát triển mạnh. Người xưa tin rằng ăn các món đặc trưng như cơm rượu nếp vào sáng sớm mùng 5 tháng 5 âm lịch sẽ giúp tiêu diệt ký sinh trùng trong cơ thể. Đây là nghi thức quan trọng nhất, thường được thực hiện khi bụng còn đói.
Ăn gì và làm gì trong ngày Tết Đoan Ngọ để bảo vệ sức khỏe?
Bên cạnh cơm rượu trắng (nếp cái hoa vàng ủ men) và cơm rượu đỏ (nếp than hoặc nếp cẩm), người dân còn ăn trái cây chua như mận, vải, chôm chôm để kích thích tiêu hóa. Sau đó, họ đi hái các loại lá thơm như lá bưởi, sả, hương nhu, tía tô, kinh giới về nấu nước xông hoặc tắm, giúp khử trùng và xua đuổi côn trùng. Nhiều gia đình còn treo lá ngải cứu trước cửa nhà để trừ tà, đuổi muỗi.
Bánh tro (bánh ú) có ý nghĩa gì trong ngày này?
Bánh tro là lễ vật không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên dịp Đoan Ngọ. Gạo nếp được ngâm trong nước tro từ rơm nếp, thân cây vối hoặc cây mít từ 6–8 tiếng, tạo độ kiềm nhẹ giúp tiêu diệt ký sinh trùng. Bánh gói hình chóp nhọn tựa chiếc ú nón, tượng trưng cho tinh hoa đất trời và sự đâm chồi nảy lộc. Miền Bắc thường gói bánh không nhân, trong khi miền Trung và Nam thêm đậu xanh, thịt mỡ hoặc dừa nạo tạo vị béo.
Câu hỏi thường gặp
Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày nào?
Tết Đoan Ngọ diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. "Đoan" là mở đầu, "Ngọ" là giờ Ngọ (11–13 giờ), thời điểm dương khí cực thịnh theo quan niệm dân gian.
Cơm rượu có mấy loại phổ biến?
Có hai loại chính: cơm rượu trắng làm từ nếp cái hoa vàng ủ men, dẻo thơm; và cơm rượu đỏ làm từ nếp than hoặc nếp cẩm. Trẻ em cũng được ăn một ít, có thể pha loãng với nước đường.
Bánh tro luộc trong bao lâu là chín?
Bánh tro được luộc trong nước lã từ 4–6 tiếng đến khi chín mềm, vỏ lá chuyển màu xanh đậm. Sau đó vớt ra thả vào nước lạnh để giữ độ trong và độ dẻo.