Tết Đoan Ngọ: Diệt sâu bọ trong bụng bằng món ăn kỳ lạ

Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch có nguồn gốc và ý nghĩa gì?

Theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) là ngày "diệt sâu bọ". Vào thời điểm chuyển mùa, cơ thể con người dễ sinh bệnh tật do sâu bọ, côn trùng phát triển mạnh. Người xưa tin rằng ăn các món đặc trưng vào ngày này sẽ giúp tiêu diệt ký sinh trùng trong cơ thể, bảo vệ sức khỏe. Từ "Đoan Ngọ" có nghĩa là mở đầu giờ Ngọ (11 giờ đến 13 giờ), thời điểm dương khí cực thịnh, âm khí mới manh nha, tạo nên sự giao hòa của vũ trụ.

Phong tục ăn cơm rượu và hái lá xông diễn ra thế nào trong ngày này?

Ăn cơm rượu là nghi thức quan trọng nhất trong Tết Đoan Ngọ. Sáng sớm mùng 5, mọi người thức dậy và ăn cơm rượu (cơm rượu nếp) khi còn đói. Rượu nếp lên men có tính ấm, cay, theo dân gian giúp "đánh bay" sâu bọ trong bụng. Thường có hai loại: cơm rượu trắng từ nếp cái hoa vàng và cơm rượu đỏ từ nếp than hoặc nếp cẩm. Sau khi ăn cơm rượu, người dân đi hái các loại lá thơm như lá bưởi, lá sả, hương nhu, tía tô, kinh giới để nấu nước xông hoặc tắm, giúp khử trùng và xua đuổi côn trùng.

Bánh tro (bánh ú) có vai trò gì trong phong tục Tết Đoan Ngọ?

Bánh tro, còn gọi là bánh ú, là lễ vật không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Theo tư liệu dân gian, bánh tro gắn liền với phong tục "diệt sâu bọ" – một quan niệm nông nghiệp cổ xưa. Nước tro từ rơm nếp hoặc thân cây vối có tính kiềm nhẹ, giúp tiêu diệt các loại ký sinh trùng trong cơ thể, hợp thời điểm giao mùa. Bánh được gói hình chóp nhọn, tượng trưng cho tinh hoa của đất trời và sự đâm chồi nảy lộc, mang ý nghĩa thanh lọc, tẩy uế và kết nối đất trời.